Η νόσος Alzheimer και η νόσος Parkinson αποτελούν δύο από τις πιο συχνές νευροεκφυλιστικές παθήσεις που επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η νόσος Alzheimer χαρακτηρίζεται από προοδευτική απώλεια μνήμης και γνωστικών λειτουργιών, ενώ η νόσος Parkinson επηρεάζει κυρίως την κινητικότητα και τον έλεγχο των κινήσεων.
Στην Ελλάδα, περίπου 200.000 άτομα πάσχουν από νόσο Alzheimer και 15.000 από νόσο Parkinson. Οι βασικές διαφορές μεταξύ των δύο παθήσεων εντοπίζονται στις περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται και στα αρχικά συμπτώματα που εμφανίζονται.
Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους.
Τα πρώιμα συμπτώματα της νόσου Alzheimer περιλαμβάνουν δυσκολίες στη μνήμη, ιδιαίτερα για πρόσφατα γεγονότα, προβλήματα στην οργάνωση και το σχεδιασμό, καθώς και αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα. Οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολία στην εύρεση λέξεων και την ολοκλήρωση οικείων καθηκόντων.
Η νόσος Parkinson εκδηλώνεται κυρίως με κινητικά συμπτώματα όπως τρόμος στα άκρα, μυϊκή δυσκαμψία, βραδυκινησία και προβλήματα ισορροπίας. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν επίσης μείωση της όσφρησης, προβλήματα ύπνου και αλλαγές στη φωνή.
Η διάγνωση βασίζεται σε κλινική εξέταση, νευροψυχολογικούς ελέγχους και απεικονιστικές εξετάσεις. Η παρακολούθηση της εξέλιξης των συμπτωμάτων είναι καθοριστική για την ακριβή διάγνωση και την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου του Alzheimer βασίζεται κυρίως στη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων που στοχεύουν στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας και την επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.
Τα κύρια φάρμακα αυτής της κατηγορίας περιλαμβάνουν:
Η μεμαντίνη (Ebixa) λειτουργεί ως ανταγωνιστής των υποδοχέων NMDA και χρησιμοποιείται σε μέτρια έως σοβαρά στάδια. Η δοσολογία ξεκινά από 5mg και φτάνει τα 20mg ημερησίως. Οι συνήθεις παρενέργειες περιλαμβάνουν ζάλη, κεφαλαλγία και σύγχυση. Στην ελληνική αγορά υπάρχουν διαθέσιμα τόσο τα πρωτότυπα όσο και γενόσημα σκευάσματα, με επιστροφή από τον ΕΟΠΥΥ σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες.
Η θεραπεία της νόσου του Parkinson στοχεύει στην αναπλήρωση της ντοπαμίνης και τη διατήρηση της κινητικής λειτουργίας των ασθενών μέσω διαφόρων φαρμακολογικών προσεγγίσεων.
Η L-DOPA αποτελεί τη βάση της θεραπείας, συνδυαζόμενη με καρμπιντόπα (Sinemet) ή μπενσεραζίδη (Madopar). Διαθέσιμα σκευάσματα στην Ελλάδα:
Οι αγωνιστές ντοπαμίνης όπως η πραμιπεξόλη (Mirapexin) και η ροπινιρόλη (ReQuip) χρησιμοποιούνται ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό. Οι αναστολείς MAO-B (σελεγιλίνη, ρασαγιλίνη) και COMT (εντακαπόνη) βελτιώνουν τη διαθεσιμότητα της ντοπαμίνης. Όλα τα φάρμακα καλύπτονται από τον ΕΟΠΥΥ με ειδική έγκριση νευρολόγου.
Τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα όπως η βιταμίνη Ε, η βιταμίνη C και το συνένζυμο Q10 μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των εγκεφαλικών κυττάρων από την οξειδωτική βλάβη. Η βιταμίνη D έχει επίσης συσχετιστεί με καλύτερη γνωστική λειτουργία και μειωμένο κίνδυνο νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, ιδιαίτερα το DHA και EPA, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας. Μελέτες δείχνουν ότι η τακτική λήψη τους μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της μνήμης και στην επιβράδυνση της γνωστικής παρακμής.
Στα ελληνικά φαρμακεία διατίθενται ποικίλα συμπληρώματα διατροφής ειδικά σχεδιασμένα για την εγκεφαλική υγεία, συμπεριλαμβανομένων σκευασμάτων με γκίνγκο μπιλόμπα, φωσφατιδυλσερίνη και ακετυλοχολίνη.
Η μεσογειακή διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, ψάρι και ελαιόλαδο έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο εκδήλωσης νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Η αποφυγή του καπνίσματος και η μετριοπαθής κατανάλωση αλκοόλ συνιστώνται επίσης.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα και η νοητική εξάσκηση μέσω διαβάσματος, παζλ και κοινωνικών δραστηριοτήτων βοηθούν στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας.
Η στενή συνεργασία με τον φαρμακοποιό σας διασφαλίζει την καλύτερη δυνατή φαρμακευτική παρακολούθηση και τη σωστή διαχείριση των θεραπειών.
