Τα αντισυλληπτικά είναι μέθοδοι και προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Η βασική τους λειτουργία είναι η παρεμπόδιση της γονιμοποίησης μέσω διαφόρων μηχανισμών, όπως η αναστολή της ωοθυλακιορρηξίας, η μεταβολή του ενδομητρίου ή η παρεμπόδιση της κίνησης των σπερματοζωαρίων. Στην Ελλάδα, η πρόσβαση σε αντισυλληπτικά μέσα είναι ευρέως διαθέσιμη μέσω φαρμακείων και ιατρών.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι αντισυλληπτικών μεθόδων, ο καθένας με ξεχωριστό μηχανισμό δράσης:
Η αποτελεσματικότητα των αντισυλληπτικών μεθόδων ποικίλλει, με τα ορμονικά αντισυλληπτικά να παρουσιάζουν αποτελεσματικότητα άνω του 99% όταν χρησιμοποιούνται σωστά. Η ασφάλεια είναι εξίσου σημαντική, και για αυτό συνιστάται η συμβουλή ιατρού πριν την έναρξη οποιασδήποτε αντισυλληπτικής μεθόδου, ιδιαίτερα για γυναίκες με ιδιαίτερες υγειονομικές συνθήκες.
Τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια περιέχουν συνθετικές μορφές των ορμονών οιστρογόνου και προγεσταγόνου. Αυτά τα χάπια λειτουργούν κυρίως αναστέλλοντας την ωοθυλακιορρηξία, ενώ παράλληλα πυκνώνουν την βλέννα του τραχήλου της μήτρας και τροποποιούν το ενδομήτριο. Χορηγούνται συνήθως για 21 ημέρες ακολουθούμενες από 7 ημέρες διακοπής, κατά τη διάρκεια των οποίων εμφανίζεται η έμμηνος ρύση.
Τα χάπια που περιέχουν μόνο προγεσταγόνα αποτελούν εναλλακτική λύση για γυναίκες που δεν μπορούν να λάβουν οιστρογόνα. Είναι ιδανικά για θηλάζουσες μητέρες, καπνίστριες άνω των 35 ετών ή γυναίκες με ιστορικό θρομβώσεων. Πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά χωρίς διακοπή και στην ίδια ώρα για μέγιστη αποτελεσματικότητα.
Στην ελληνική αγορά διατίθενται πολλά αξιόπιστα brands αντισυλληπτικών χαπιών. Το Yasmin περιέχει δροσπιρενόνη και αιθινυλοιστραδιόλη και είναι δημοφιλές για τις ελάχιστες παρενέργειες. Το Diane 35 συχνά συνταγογραφείται για την αντιμετώπιση της ακμής εκτός από την αντισύλληψη. Το Mercilon είναι χαμηλής δόσης σκεύασμα κατάλληλο για νεαρές γυναίκες, ενώ το Belara περιέχει κλοραιμαδινόνη και προσφέρει καλό έλεγχο του κύκλου. Όλα αυτά τα σκευάσματα διατίθενται σε ελληνικά φαρμακεία με ιατρική συνταγή.
Ο αντισυλληπτικός δακτύλιος είναι μια εύκολη και αποτελεσματική μέθοδος αντισύλληψης που τοποθετείται στον κόλπο για τρεις εβδομάδες. Απελευθερώνει σταθερά ορμόνες που αποτρέπουν την ωορρηξία. Η τοποθέτηση γίνεται εύκολα από τη γυναίκα και μετά από τρεις εβδομάδες αφαιρείται για μια εβδομάδα διακοπή. Προσφέρει άνεση καθώς δεν απαιτεί καθημερινή λήψη χαπιού και έχει υψηλή αποτελεσματικότητα στην πρόληψη εγκυμοσύνης.
Τα αντισυλληπτικά επιθέματα είναι λεπτά αυτοκόλλητα που εφαρμόζονται στο δέρμα και απελευθερώνουν ορμόνες μέσω της επιδερμίδας. Αλλάζουν κάθε εβδομάδα για τρεις συνεχόμενες εβδομάδες, ακολουθούμενες από μια εβδομάδα χωρίς επίθεμα. Η αποτελεσματικότητά τους είναι παρόμοια με τα αντισυλληπτικά χάπια, αλλά προσφέρουν την άνεση της εβδομαδιαίας εφαρμογής αντί της καθημερινής λήψης.
Οι ενέσιμες μέθοδοι παρέχουν αντισύλληψη για τρεις μήνες με μια ένεση προγεσταγόνου. Είναι ιδανικές για γυναίκες που αναζητούν μακροχρόνια λύση χωρίς καθημερινή φροντίδα. Άλλες μακροχρόνιες επιλογές περιλαμβάνουν το ενδομήτριο σπιράλ και τα εμφυτεύματα, που προσφέρουν προστασία για χρόνια με υψηλή αποτελεσματικότητα και αναστρεψιμότητα.
Το χάπι εκτάκτου ανάγκης είναι μια μέθοδος αντισύλληψης που χρησιμοποιείται μετά από μη προστατευμένη σεξουαλική επαφή ή αποτυχία της συνήθους αντισυλληπτικής μεθόδου. Δεν αποτελεί τακτική μέθοδο αντισύλληψης αλλά έκτακτη λύση. Χρησιμοποιείται όταν ξεχαστεί το καθημερινό χάπι, σπάσει το προφυλακτικό ή σε περιπτώσεις βιασμού.
Στην Ελλάδα διατίθενται τρία κύρια προϊόντα εκτάκτου ανάγκης:
Όλα διατίθενται χωρίς συνταγή σε φαρμακεία και η επιλογή εξαρτάται από το χρονικό διάστημα που έχει περάσει από την επαφή.
Η αποτελεσ
Η επιλογή του κατάλληλου αντισυλληπτικού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο, καθώς οι νεότερες γυναίκες έχουν διαφορετικές ανάγκες από τις μεγαλύτερες. Το ιστορικό υγείας, συμπεριλαμβανομένων καρδιαγγειακών προβλημάτων, θρομβώσεων και καρκίνου, επηρεάζει την επιλογή. Ο τρόπος ζωής, όπως το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα και οι προσωπικές προτιμήσεις για τη συχνότητα χρήσης, καθορίζουν την καταλληλότερη μέθοδο αντισύλληψης για κάθε γυναίκα.
Τα ορμονικά αντισυλληπτικά μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες όπως ναυτία, πονοκέφαλο, αλλαγές στη διάθεση και αύξηση βάρους. Σοβαρότερες επιπλοκές περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο θρομβώσεων και καρδιαγγειακών προβλημάτων. Αντενδείξεις αποτελούν το κάπνισμα σε ηλικία άνω των 35 ετών, ιστορικό θρομβώσεων, σοβαρές ηπατοπάθειες και ορισμένοι τύποι καρκίνου. Η συμβουλή ειδικού είναι απαραίτητη πριν την έναρξη οποιασδήποτε ορμονικής αντισύλληψης.
Για ασφαλή χρήση των αντισυλληπτικών, ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας και λάβετε το φάρμακο την ίδια ώρα καθημερινά. Πραγματοποιήστε τακτικούς ελέγχους κάθε 6-12 μήνες για παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, βάρους και γενικής υγείας. Ενημερώστε άμεσα τον γιατρό σας για οποιεσδήποτε ασυνήθιστες παρενέργειες ή αλλαγές στην υγεία σας κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Εάν ξεχάσετε να πάρετε το αντισυλληπτικό χάπι, πάρτε το αμέσως μόλις το θυμηθείτε. Αν έχουν περάσει περισσότερες από 12 ώρες, πάρτε το ξεχασμένο χάπι και συνεχίστε κανονικά, αλλά χρησιμοποιήστε επιπλέον μέθοδο προστασίας για 7 ημέρες. Σε περίπτωση αμφιβολίας, συμβουλευτείτε τον φαρμακοποιό σας.
Ορισμένα φάρμακα μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα των αντισυλληπτικών:
Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών. Ενημερώστε πάντα τον γιατρό σας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε.
Επικοινωνήστε άμεσα με ειδικό σε περίπτωση σοβαρών παρενεργειών όπως πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, έντονος πονοκέφαλος, προβλήματα όρασης ή πόνος στα πόδια. Συμβουλευτείτε επίσης τον φαρμακοποιό για ερωτήματα σχετικά με τη σωστή χρήση.
