Το άσθμα είναι μια χρόνια αναπνευστική νόσος που χαρακτηρίζεται από φλεγμονή και στένωση των αεραγωγών. Η κατάσταση αυτή προκαλεί δυσκολία στην αναπνοή, καθώς οι βρόγχοι γίνονται πιο ευαίσθητοι και αντιδρούν υπερβολικά σε διάφορα ερεθίσματα.
Τα κύρια συμπτώματα του άσθματος περιλαμβάνουν:
Το άσθμα επηρεάζει τους βρόγχους προκαλώντας φλεγμονή του βλεννογόνου, σπασμό των λείων μυών και αυξημένη παραγωγή βλέννας. Οι οξείς κρίσεις χαρακτηρίζονται από απότομη επιδείνωση των συμπτωμάτων, ενώ τα χρόνια συμπτώματα παραμένουν σταθερά για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Το οικογενειακό ιστορικό άσθματος ή αλλεργιών αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Παιδιά με γονείς που πάσχουν από άσθμα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν τη νόσο.
Στην Ελλάδα, οι κύριοι περιβαλλοντικοί παράγοντες περιλαμβάνουν:
Το επαγγελματικό άσθμα μπορεί να αναπτυχθεί σε εργαζόμενους εκτεθειμένους σε χημικές ουσίες ή σκόνη. Το ψυχολογικό στρες και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν επίσης την εμφάνιση και την έκταση των συμπτωμάτων, ενώ η παιδική ηλικία αποτελεί κρίσιμη περίοδο για την ανάπτυξη της νόσου.
Τα εισπνεόμενα φάρμακα αποτελούν τη βάση της θεραπείας του άσθματος, καθώς δρουν άμεσα στους βρόγχους με λιγότερες παρενέργειες από τα συστημικά φάρμακα.
Η σαλβουταμόλη και η τερβουταλίνη παρέχουν άμεση ανακούφιση των συμπτωμάτων και χρησιμοποιούνται σε οξείες κρίσεις άσθματος.
Η φορμοτερόλη και η σαλμετερόλη προσφέρουν προστασία έως 12 ώρες και χρησιμοποιούνται πάντα σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή.
Τα φάρμακα όπως η βουδεσονίδη και η φλουτικαζόνη ελέγχουν τη φλεγμονή και αποτελούν τη θεμελιώδη θεραπεία συντήρησης.
Όταν τα εισπνεόμενα φάρμακα δεν επαρκούν, χρησιμοποιούνται συστημικές θεραπείες για τον έλεγχο του σοβαρού άσθματος.
Η πρεδνιζολόνη χρησιμοποιείται σε παροξύνσεις ή σοβαρό άσθμα, με προσεκτική παρακολούθηση των παρενεργειών.
Η μοντελουκάστη αποτελεί εναλλακτική επιλογή, ιδιαίτερα σε ασθματικούς με αλλεργική ρινίτιδα ή ασπιρινοευαίσθητο άσθμα.
Τα μονοκλωνικά αντισώματα όπως η ομαλιζουμάμπη (αντι-IgE) και η μεπολιζουμάμπη διατίθενται στην Ελλάδα για σοβαρό άσθμα.
Η σωστή επιλογή και χρήση των συσκευών εισπνοής είναι καθοριστική για την αποτελεσματική θεραπεία του άσθματος. Κάθε τύπος συσκευής έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και απαιτεί συγκεκριμένη τεχνική χρήσης.
Οι αποστάτες βελτιώνουν την απόδοση των pMDI, ενώ η καθημερινή συντήρηση και καθαρισμός των συσκευών εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητά τους. Η εκπαίδευση στη σωστή τεχνική εισπνοής από ειδικό είναι απαραίτητη.
Η αποτελεσματική διαχείριση του άσθματος βασίζεται στον προγραμματισμό, την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Το σχέδιο δράσης για το άσθμα αποτελεί τον οδηγό για την καθημερινή φροντίδα και την αντιμετώπιση επιδεινώσεων.
Επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό όταν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, η χρήση βρογχοδιασταλτικών αυξάνεται ή η peak flow μειώνεται κάτω από το 80% της καλύτερης τιμής. Σε κρίσεις, ακολουθήστε το σχέδιο έκτακτης ανάγκης και μην διστάσετε να καλέσετε το 166 σε σοβαρές περιπτώσεις.
