Η ναυτία είναι ένα δυσάρεστο αίσθημα αδιαθεσίας που συνήθως εντοπίζεται στο στομάχι και συχνά συνοδεύεται από την επιθυμία για εμετό. Πρόκειται για ένα υποκειμενικό σύμπτωμα που μπορεί να κυμαίνεται από ήπια δυσφορία έως έντονη αδιαθεσία που επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή ζωή.
Τα συνοδά συμπτώματα της ναυτίας περιλαμβάνουν ζάλη, κρύο ιδρώτα, αύξηση της σαλίβας, χλωμότητα και γενική αδυναμία. Η ναυτία διαφέρει από τον εμετό, καθώς η τελευταία αποτελεί τη βίαιη εκβολή του περιεχομένου του στομάχου μέσω του στόματος, ενώ η ναυτία είναι απλώς το αίσθημα που προηγείται ή συνοδεύει αυτή τη διαδικασία.
Οι αιτίες της ναυτίας είναι ποικίλες και μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε διάφορες ομάδες:
Η ναυτία συνήθως είναι ένα παροδικό σύμπτωμα που υποχωρεί από μόνο του. Ωστόσο, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό όταν η ναυτία συνοδεύεται από έντονο και επίμονο εμετό, αφυδάτωση, πυρετό, έντονο κοιλιακό πόνο ή αίμα στον εμετό.
Η χρόνια ναυτία που διαρκεί περισσότερες από 48 ώρες χωρίς βελτίωση απαιτεί ιατρική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υποδηλώνει υποκείμενη πάθηση που χρήζει θεραπείας.
Στα ελληνικά φαρμακεία διατίθεται μεγάλη ποικιλία αντιεμετικών φαρμάκων που μπορείτε να προμηθευτείτε χωρίς ιατρική συνταγή. Το Dimenhydrinate, γνωστό με τις εμπορικές ονομασίες Dramamine και Gravol, αποτελεί μία από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για την αντιμετώπιση της κινητικής ναυτίας. Η συνιστώμενη δόση για ενήλικες είναι 50-100mg κάθε 4-6 ώρες.
Το Meclizine (Bonine, Postafen) είναι εξίσου αποτελεσματικό, ιδιαίτερα για τη ναυτία που προκαλείται από ταξίδια. Η δράση του διαρκεί έως 24 ώρες, καθιστώντας το ιδανικό για μεγάλα ταξίδια. Το Cyclizine προσφέρει γρήγορη ανακούφιση και είναι κατάλληλο για όλες τις ηλικίες άνω των 6 ετών.
Για σοβαρότερες περιπτώσεις ναυτίας, ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει ισχυρότερα φάρμακα. Το Ondansetron (Zofran) χρησιμοποιείται κυρίως για τη ναυτία που προκαλείται από χημειοθεραπεία ή χειρουργικές επεμβάσεις. Το Metoclopramide (Primperan) ενισχύει την κινητικότητα του στομάχου και είναι αποτελεσματικό για γαστρεντερικές διαταραχές.
Το Domperidone (Motilium) διατίθεται ευρέως στην Ελλάδα και βοηθά στην ομαλοποίηση της πέψης. Το Promethazine, εκτός από αντιεμετικό, έχει και ηρεμιστικές ιδιότητες. Όλα αυτά τα φάρμακα απαιτούν ιατρική παρακολούθηση και πρέπει να λαμβάνονται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
Η πιπερόριζα (τζίντζερ) σε μορφή καψουλών αποτελεί φυσική και αποτελεσματική λύση για τη ναυτία. Η βιταμίνη B6 συνιστάται ειδικά για έγκυες γυναίκες που αντιμετωπίζουν πρωινή ναυτία. Τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα προσφέρουν ήπια αντιμετώπιση χωρίς παρενέργειες και είναι ιδανικά για μακροχρόνια χρήση.
Η πρωινή ναυτία αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα της εγκυμοσύνης, επηρεάζοντας έως το 80% των εγκύμων γυναικών. Συνήθως εμφανίζεται από την 6η εβδομάδα της κύησης και μπορεί να διαρκέσει έως το τέλος του πρώτου τριμήνου. Οι δραματικές ορμονικές αλλαγές, ιδιαίτερα η αύξηση των επιπέδων hCG και οιστρογόνων, θεωρούνται οι κύριες αιτίες.
Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα της πρωινής ναυτίας. Τα έντονα αρώματα, οι πικάντικες τροφές, η κούραση και το άγχος συχνά προκαλούν έξαρση. Επίσης, το κενό στομάχι το πρωί μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα ναυτίας, γι' αυτό συνιστάται η κατανάλωση ελαφριών γευμάτων σε τακτά διαστήματα.
Η βιταμίνη B6 (πυριδοξίνη) θεωρείται η πρώτη γραμμή θεραπείας για την πρωινή ναυτία, καθώς είναι απολύτως ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη. Η συνιστώμενη δόση είναι 10-25mg τρεις φορές ημερησίως. Ο συνδυασμός δοξυλαμίνης με βιταμίνη B6 έχει εγκριθεί από τους διεθνείς οργανισμούς ως ασφαλής και αποτελεσματικός.
Φυσικές λύσεις όπως η πιπερόριζα μπορούν να προσφέρουν σημαντική ανακούφιση. Συνιστάται η κατανάλωση 250mg τζίντζερ τέσσερις φορές ημερησίως. Διατροφικές συμβουλές περιλαμβάνουν:
Η ναυτία από την κίνηση προκαλείται όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των σημάτων που λαμβάνει ο εγκέφαλος από τα μάτια, το εσωτερικό αυτί και τους υποδοχείς θέσης του σώματος. Το εσωτερικό αυτί περιέχει τα όργανα ισορροπίας που αντιλαμβάνονται την κίνηση και τη θέση του κεφαλιού. Όταν αυτές οι πληροφορίες δεν ταιριάζουν με αυτό που βλέπουν τα μάτια, προκαλείται ναυτία, ζάλη και εμετός. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την ηλικία (τα παιδιά 2-12 ετών είναι πιο ευάλωτα), το φύλο (οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο), την εγκυμοσύνη και το ιστορικό μιγκρένης.
Η πρόληψη είναι πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Φάρμακα όπως η δραμαμίνη (διμενυδρινάτη) ή η κινεδρίνη πρέπει να λαμβάνονται 30-60 λεπτά πριν το ταξίδι. Πρακτικές συμβουλές περιλαμβάνουν:
Εναλλακτικές θεραπείες όπως βραχιόλια πίεσης στο σημείο P6 (σημείο βελονισμού) και αρωματοθεραπεία με μέντα ή πιπερόριζα μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση.
Ο φαρμακοποιός διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διαχείριση της ναυτίας, προσφέροντας εξειδικευμένες συμβουλές για την επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου ανάλογα με την ηλικία, την κατάσταση υγείας και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Πραγματοποιεί έλεγχο πιθανών αλληλεπιδράσεων με άλλα φάρμακα που λαμβάνετε και παρέχει λεπτομερείς οδηγίες για τη σωστή χρήση, δοσολογία και χρονισμό λήψης των φαρμάκων κατά της ναυτίας. Επιπλέον, μπορεί να προτείνει μη φαρμακευτικές εναλλακτικές και να αξιολογήσει αν χρειάζεται παραπομπή σε γιατρό.
Η ιατρική παρακολούθηση είναι απαραίτητη όταν η ναυτία είναι χρόνια, σοβαρή ή συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα όπως αφυδάτωση, απώλεια βάρους, πυρετός, έντονος κοιλιακός πόνος ή αίμα στον εμετό. Ειδικές καταστάσεις υγείας όπως εγκυμοσύνη, διαβήτης, καρδιαγγειακά προβλήματα ή λήψη πολλαπλών φαρμάκων απαιτούν ιατρική εποπτεία πριν τη χρήση φαρμάκων κατά της ναυτίας.
Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση της ναυτίας. Τροφές που βοηθούν στην ανακούφιση περιλαμβάνουν πιπερόριζα, μπανάνες, ρυζόνερο, κράκερς και μέντα. Αποφύγετε λιπαρές, πικάντικες ή βαριές τροφές, καθώς και αλκοόλ και καφεΐνη που μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Προτιμήστε συχνά, μικρά γεύματα αντί για λίγα μεγάλα, και μένετε ενυδατωμένοι με μικρές γουλιές νερού ή χαμομηλιού.
Οι τεχνικές αναπνοής και χαλάρωσης, όπως οι βαθιές αναπνοές από το διάφραγμα, μπορούν να μειώσουν τη ναυτία. Ο βελονισμός και η πιεσοθεραπεία στο σημείο P6 (τρία δάχτυλα κάτω από τον καρπό) έχουν δείξει αποτελεσματικότητα. Η αρωματοθεραπεία με αιθέρια έλαια όπως:
μπορεί να προσφέρει φυσική ανακούφιση από τη ναυτία μέσω εισπνοής ή διάχυσης στον χώρο.
