Η παχυσαρκία αποτελεί μια χρόνια ιατρική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Ο δείκτης μάζας σώματος (BMI) είναι το κύριο εργαλείο αξιολόγησης, με τιμές άνω του 30 kg/m² να υποδηλώνουν παχυσαρκία. Στην Ελλάδα, το ποσοστό των ενηλίκων με παχυσαρκία έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο, καθώς η κληρονομικότητα επηρεάζει τον μεταβολισμό και την τάση αποθήκευσης λίπους. Οι διατροφικές συνήθειες, ιδιαίτερα η κατανάλωση υψηλής θερμιδικής τροφής και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη παχυσαρκίας.
Η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με σοβαρές επιπλοκές που επηρεάζουν όλα τα συστήματα του οργανισμού. Στην Ελλάδα, οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, με την παχυσαρκία να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου και υπέρτασης.
Ο διαβήτης τύπου 2 και το μεταβολικό σύνδρομο παρουσιάζουν άμεση συσχέτιση με την παχυσαρκία, επηρεάζοντας τη ρύθμιση του σακχάρου και των λιπιδίων. Τα αναπνευστικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της άπνοιας ύπνου, επιδεινώνουν την ποιότητα ζωής και αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορεί να μειώσει σημαντικά αυτούς τους κινδύνους και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής.
Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αποτελεί σημαντικό εργαλείο όταν η διατροφή και η άσκηση δεν επαρκούν για την επίτευξη των στόχων απώλειας βάρους. Στην ελληνική αγορά διατίθενται αποτελεσματικά φάρμακα που έχουν εγκριθεί για τη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Η Orlistat (Xenical, Alli) είναι ένας αναστολέας των παγκρεατικών λιπασών που μειώνει την απορρόφηση λιπών κατά 30%. Χορηγείται σε δόση 120mg τρεις φορές ημερησίως με τα γεύματα. Η Liraglutide (Saxenda) αποτελεί ενέσιμη θεραπεία που μιμείται τη δράση του GLP-1, προκαλώντας κορεσμό και επιβραδύνοντας τη γαστρική κένωση.
Ο συνδυασμός Naltrexone/Bupropion (Mysimba) δρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα μειώνοντας την όρεξη και αυξάνοντας τη θερμογένεση. Η Topiramate χρησιμοποιείται εκτός ένδειξης για απώλεια βάρους, καθώς προκαλεί μείωση της όρεξης ως παρενέργεια.
Οι κυριότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν γαστρεντερικές διαταραχές (orlistat), ναυτία και εμετό (liraglutide), καθώς και αυξημένη αρτηριακή πίεση (naltrexone/bupropion). Η στενή ιατρική παρακολούθηση είναι απαραίτητη για την ασφαλή χρήση.
Τα συμπληρώματα διατροφής αποτελούν δημοφιλή επιλογή για την υποστήριξη της απώλειας βάρους, αν και η αποτελεσματικότητά τους είναι περιορισμένη σε σύγκριση με τα εγκεκριμένα φάρμακα. Στην ελληνική αγορά διατίθεται μεγάλη ποικιλία προϊόντων με διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης.
Το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού περιέχει κατεχίνες που ενισχύουν τον μεταβολισμό και την οξείδωση λιπών. Οι κετόνες raspberry και η Garcinia Cambogia είναι δημοφιλή συστατικά που υποτίθεται ότι αναστέλλουν τη σύνθεση λιπών, αν και τα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα.
Το χρώμιο βοηθά στη ρύθμιση της γλυκόζης και μπορεί να μειώσει τη λαχτάρα για γλυκά, ενώ η L-καρνιτίνη υποστηρίζει τον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων. Τα συμπληρώματα με καφεΐνη αυξάνουν τη θερμογένεση και την ενεργειακή δαπάνη.
Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν υπόκεινται στον ίδιο αυστηρό έλεγχο με τα φάρμακα. Μπορεί να παρουσιάζουν αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, ιδιαίτερα αντιπηκτικά και φάρμακα για το διαβήτη. Η συμβουλή φαρμακοποιού είναι απαραίτητη πριν την έναρξη χρήσης.
Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης της παχυσαρκίας στην Ελλάδα. Βασίζεται σε φρέσκα λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ψάρι και ελαιόλαδο, ενώ περιορίζει τα επεξεργασμένα τρόφιμα. Ο έλεγχος των μερίδων είναι εξίσου σημαντικός, χρησιμοποιώντας μικρότερα πιάτα και τρώγοντας αργά για καλύτερο αίσθημα κορεσμού.
Επιλέξτε υδατάνθρακες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη όπως ολικής άλεσης δημητριακά, κινόα και φακές. Συμπεριλάβετε πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας από ψάρι, πουλερικά και όσπρια, μαζί με υγιή λίπη από ξηρούς καρπούς, αβοκάντο και ελαιόλαδο.
Η φυσική δραστηριότητα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης εβδομαδιαίως. Ο ποιοτικός ύπνος 7-9 ωρών και η διαχείριση στρες μέσω τεχνικών χαλάρωσης υποστηρίζουν την απώλεια βάρους. Καθημερινές συνήθειες όπως το περπάτημα, η παρακολούθηση βάρους και η τήρηση ημερολογίου διατροφής βοηθούν στη διατήρηση αποτελεσμάτων.
Η επαγγελματική υποστήριξη είναι απαραίτητη όταν ο ΔΜΣ υπερβαίνει το 30 ή συνυπάρχουν παθήσεις όπως διαβήτης και υπέρταση. Ο διαιτολόγος σχεδιάζει εξατομικευμένα προγράμματα διατροφής, ενώ η ψυχολογική υποστήριξη αντιμετωπίζει τις συναισθηματικές πτυχές της παχυσαρκίας.
Για σοβαρή παχυσαρκία (ΔΜΣ > 40) μπορεί να εξεταστούν χειρουργικές επιλογές. Είναι κρίσιμη η παρακολούθηση παρενεργειών φαρμάκων απώλειας βάρους και η προσαρμογή θεραπείας βάσει αποτελεσμάτων.
Η συνεργασία με φαρμακοποιό εξασφαλίζει την ασφαλή χρήση συμπληρωμάτων και φαρμάκων, προσφέροντας συμβουλές για τη βέλτιστη αποτελεσματικότητα της θεραπείας.
