Η υπέρταση ή αρτηριακή υπέρταση είναι η κατάσταση κατά την οποία η πίεση του αίματος στα αρτηριακά τοιχώματα παραμένει συνεχώς υψηλότερη από τα φυσιολογικά όρια. Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, η φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι κάτω από 120/80 mmHg, ενώ η υπέρταση διαγιγνώσκεται όταν οι τιμές ξεπερνούν τα 140/90 mmHg.
Διακρίνονται δύο κύριοι τύποι υπέρτασης. Η πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής υπέρταση αποτελεί το 90-95% των περιπτώσεων και δεν έχει συγκεκριμένη αιτία. Η δευτεροπαθής υπέρταση οφείλεται σε υποκείμενες παθήσεις όπως νεφρικές ασθένειες ή ενδοκρινολογικές διαταραχές.
Η μη αντιμετωπισμένη υπέρταση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, εμφράγματος μυοκαρδίου, νεφρικής ανεπάρκειας και καρδιακής ανεπάρκειας. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι καθοριστικές για την πρόληψη αυτών των σοβαρών επιπλοκών.
Στην Ελλάδα διατίθεται ευρύ φάσμα αντιυπερτασικών φαρμάκων που κατηγοριοποιούνται με βάση τον μηχανισμό δράσης τους. Η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και τη ανοχή στη θεραπεία.
Οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (ACE inhibitors) και οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης II (ARBs) αποτελούν πρώτης γραμμής θεραπεία. Δρουν στο σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης και προσφέρουν επιπλέον προστασία στην καρδιά και τα νεφρά.
Οι ανταγωνιστές των διόδων ασβεστίου προκαλούν αγγειοδιαστολή και μείωση της περιφερικής αντίστασης. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικοί σε ηλικιωμένους ασθενείς και άτομα με απομονωμένη συστολική υπέρταση.
Οι συνδυαστικές θεραπείες αποτελούν σήμερα τη βάση της αποτελεσματικής αντιμετώπισης της υπέρτασης. Η χρήση δύο ή περισσότερων φαρμακευτικών ουσιών σε ένα σκεύασμα προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η μεγαλύτερη μείωση της πίεσης με λιγότερες παρενέργειες και η βελτιωμένη συμμόρφωση των ασθενών.
Στην Ελλάδα, τα πιο διαδεδομένα συνδυαστικά σκευάσματα περιλαμβάνουν συνδυασμούς αναστολέων του ΜΕΑ με διουρητικά θειαζίδης, αναστολέων υποδοχέων αγγειοτενσίνης με ασβεστιοανταγωνιστές, καθώς και τριπλούς συνδυασμούς για πιο δύσκολες περιπτώσεις.
Η δοσολογία προσαρμόζεται ατομικά ανάλογα με την ανταπόκριση του ασθενούς. Οι κυριότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν ζάλη, κόπωση και βήχα, ενώ απαιτείται προσεκτικός έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας και των ηλεκτρολυτών.
Η τακτική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης αποτελεί θεμελιώδη στοιχείο της αποτελεσματικής αντιμετώπισης της υπέρτασης. Η οικιακή μέτρηση έχει αναδειχθεί ως ανεκτίμητο εργαλείο για την ακριβή αξιολόγηση και παρακολούθηση της κατάστασης του ασθενούς.
Οι σύγχρονες ψηφιακές συσκευές μέτρησης πίεσης προσφέρουν αξιοπιστία και ευκολία χρήσης. Προτιμώνται οι συσκευές βραχίονα έναντι των καρπού, ενώ είναι σημαντικό να επιλέγονται προϊόντα με πιστοποίηση και κατάλληλο μέγεθος περιχειρίδας.
Για ακριβή αποτελέσματα, απαιτείται τήρηση συγκεκριμένων κανόνων:
Οι νέες εφαρμογές smartphone και τα έξυπνα ρολόγια προσφέρουν δυνατότητες αυτόματης καταγραφής και παρακολούθησης, ενώ επιτρέπουν την άμεση κοινοποίηση των αποτελεσμάτων στον θεράποντα ιατρό για βέλτιστη παρακολούθηση.
Η σωστή διατροφή αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για τον έλεγχο της υπέρτασης. Η μείωση του νατρίου σε λιγότερο από 2.300mg ημερησίως, και ιδανικά κάτω από 1.500mg, μπορεί να μειώσει σημαντικά την αρτηριακή πίεση. Ταυτόχρονα, η αύξηση της πρόσληψης καλίου μέσω φρούτων και λαχανικών βοηθά στην ισορροπία των ηλεκτρολυτών.
Η τακτική σωματική άσκηση για 30 λεπτά ημερησίως μπορεί να μειώσει την πίεση κατά 4-9 mmHg. Η διαχείριση του στρες μέσω τεχνικών χαλάρωσης και η διασφάλιση ποιοτικού ύπνου 7-8 ωρών ημερησίως είναι εξίσου σημαντικές.
Η διακοπή του καπνίσματος και ο περιορισμός του αλκοόλ σε μία δόση ημερησίως για γυναίκες και δύο για άνδρες συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση της πίεσης και τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας.
Το μαγνήσιο (200-400mg ημερησίως), το κάλιο και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα έχουν αποδειχθεί ότι βοηθούν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Τα ωμέγα-3 από ψάρια ή συμπληρώματα υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή υγεία.
Αποτελεσματικά φυσικά προϊόντα περιλαμβάνουν:
Είναι σημαντικό να συμβουλεύεστε τον φαρμακοποιό σας πριν τη χρήση συμπληρωμάτων, καθώς μπορεί να υπάρχουν αλληλεπιδράσεις με αντιυπερτασικά φάρμακα. Η σταδιακή εισαγωγή και η παρακολούθηση της πίεσης διασφαλίζουν την ασφαλή χρήση.
