Η χοληστερίνη είναι μια λιπώδης ουσία που παράγεται φυσικά από το συκώτι και είναι απαραίτητη για την κατασκευή κυτταρικών μεμβρανών, ορμονών και χολικών αλάτων. Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι: η HDL (καλή χοληστερίνη) που μεταφέρει τη χοληστερίνη από τα όργανα στο συκώτι για απομάκρυνση, και η LDL (κακή χοληστερίνη) που μπορεί να συσσωρευτεί στα αγγεία.
Οι φυσιολογικές τιμές ολικής χοληστερίνης είναι κάτω από 200 mg/dl, ενώ επίπεδα άνω των 240 mg/dl θεωρούνται υψηλά. Υψηλά επίπεδα LDL αυξάνουν τον κίνδυνο αθηροσκλήρωσης, καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου, καθιστώντας τον έλεγχο της χοληστερίνης κρίσιμο για την καρδιαγγειακή υγεία.
Η οικογενειακή ιστορία παίζει σημαντικό ρόλο στα επίπεδα χοληστερίνης. Ορισμένα άτομα κληρονομούν γονίδια που επηρεάζουν τον τρόπο που ο οργανισμός παράγει ή επεξεργάζεται τη χοληστερίνη, οδηγώντας σε φυσικά υψηλότερα επίπεδα.
Διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν τα επίπεδα χοληστερίνης:
Επιπλέον, η ηλικία, το φύλο, οι ορμονικές αλλαγές (εμμηνόπαυση), καθώς και συνοδά νοσήματα όπως διαβήτης και υποθυρεοειδισμός μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα επίπεδα χοληστερίνης.
Οι στατίνες αποτελούν τη βασική κατηγορία φαρμάκων για τη θεραπεία της υπερχοληστερολαιμίας, αναστέλλοντας την ενδογενή παραγωγή χοληστερίνης από το ήπαρ. Τα πιο αποτελεσματικά και ευρέως χρησιμοποιούμενα στην Ελλάδα περιλαμβάνουν:
Η εζετιμίμπη (Ezetrol) συχνά συνδυάζεται με στατίνες για ενισχυμένη δράση. Τα νέα φάρμακα PCSK9 inhibitors προσφέρουν εντυπωσιακή μείωση της LDL χοληστερίνης για ασθενείς υψηλού κινδύνου. Η δοσολογία προσαρμόζεται ατομικά, ενώ οι κυριότερες παρενέργειες περιλαμβάνουν μυϊκό πόνο και ηπατικές διαταραχές.
Τα φυσικά συμπληρώματα μπορούν να υποστηρίξουν τη διατήρηση υγιών επιπέδων χοληστερίνης, ειδικά σε συνδυασμό με υγιεινή διατροφή και άσκηση. Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από ιχθυέλαια βελτιώνουν το λιπιδαιμικό προφίλ και προστατεύουν την καρδιά.
Σημαντικό είναι ο συνδυασμός φυσικών συμπληρωμάτων με τη συμβατική θεραπεία να γίνεται πάντα υπό ιατρική επίβλεψη για την αποφυγή αλληλεπιδράσεων.
Η μεσογειακή διατροφή αποτελεί τον χρυσό κανόνα για τη φυσική μείωση της χοληστερίνης. Βασίζεται στη κατανάλωση ελαιολάδου, φρέσκων λαχανικών, φρούτων, ψαριού και ξηρών καρπών, προσφέροντας σημαντικά οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία.
Προτιμήστε ψάρια πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα, όπως σαρδέλα και σκουμπρί, καθώς και τρόφιμα με διαλυτές φυτικές ίνες όπως βρώμη, φασόλια και μήλα. Τα στερόλια φυτών που περιέχονται στους ξηρούς καρπούς συμβάλλουν επίσης στη μείωση της LDL χοληστερίνης.
Η τακτική αερόβια άσκηση 150 λεπτά την εβδομάδα βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, ενώ η διατήρηση υγιούς βάρους μειώνει την παραγωγή χοληστερίνης από το συκώτι.
Οι υγιείς ενήλικες πρέπει να ελέγχουν τη χοληστερίνη κάθε 4-6 χρόνια μετά τα 20, ενώ άτομα με παράγοντες κινδύνου χρειάζονται συχνότερη παρακολούθηση κάθε 1-2 χρόνια. Οι ασθενείς υπό φαρμακευτική αγωγή ελέγχονται κάθε 6-12 μήνες.
Για άτομα χαμηλού κινδύνου, η LDL πρέπει να είναι <160 mg/dL, ενώ για υψηλό κίνδυνο <70 mg/dL. Η πρωτογενής πρόληψη εστιάζει στις αλλαγές τρόπου ζωής, ενώ η δευτερογενής απαιτεί συνδυασμό φαρμάκων και διατροφής.
Η τακτική λήψη φαρμάκων και η τήρηση των διατροφικών οδηγιών είναι κρίσιμες για την επιτυχία της θεραπείας. Συμβουλευτείτε άμεσα τον γιατρό σας εάν εμφανιστούν μυικοί πόνοι ή άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.
