Ο COVID-19 είναι μια λοιμώδης νόσος που προκαλείται από τον κορονοϊό SARS-CoV-2. Ο ιός ανήκει στην οικογένεια των κορονοϊών και εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 2019. Χαρακτηρίζεται από την ικανότητά του να προσβάλλει κυρίως το αναπνευστικό σύστημα, αν και μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα του σώματος.
Τα συμπτώματα του COVID-19 ποικίλλουν σε σοβαρότητα και διάρκεια. Τα πιο συχνά περιλαμβάνουν:
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω σταγονιδίων που εκπέμπονται κατά τον βήχα, το φτάρνισμα ή την ομιλία. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 2-14 ημέρες, με μέσο όρο τις 5-6 ημέρες.
Στην Ελλάδα, τις ομάδες υψηλού κινδύνου αποτελούν άτομα άνω των 65 ετών, άτομα με χρόνια νοσήματα όπως διαβήτης και καρδιοπάθειες, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή.
Στα ελληνικά φαρμακεία διατίθενται διάφοροι τύποι τεστ για τη διάγνωση του COVID-19:
Συνιστάται η διενέργεια τεστ σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων, μετά από έκθεση σε κρούσμα ή πριν από συναθροίσεις. Τα τεστ πραγματοποιούνται με ρινοφαρυγγικό επίχρισμα και απαιτούν ειδική τεχνική.
Το θετικό αποτέλεσμα υποδηλώνει ενεργό λοίμωξη, ενώ το αρνητικό δεν αποκλείει πλήρως τη νόσο. Σε περίπτωση αμφιβολίας, συνιστάται επανάληψη του τεστ ή διενέργεια PCR.
Τα self test διατίθενται σε προσιτές τιμές από 2-10 ευρώ, ενώ τα rapid test στα φαρμακεία κοστίζουν περίπου 10-20 ευρώ. Τα περισσότερα φαρμακεία στην Ελλάδα διαθέτουν τεστ COVID-19 και προσφέρουν υπηρεσίες διάγνωσης.
Στη χώρα μας είναι διαθέσιμα δύο κύρια αντιικά φάρμακα για τη θεραπεία του COVID-19. Το Paxlovid (nirmatrelvir/ritonavir) χορηγείται εντός 5 ημερών από την εμφάνιση συμπτωμάτων σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, ενώ το Remdesivir χρησιμοποιείται κυρίως σε νοσοκομειακό περιβάλλον για σοβαρές περιπτώσεις.
Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων συνιστώνται:
Είναι σημαντικό να ακολουθούνται οι οδηγίες του γιατρού και του φαρμακοποιού. Τα αντιικά φάρμακα μπορεί να παρουσιάζουν αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, ιδιαίτερα με αντιπηκτικά και καρδιακά φάρμακα. Η παρακολούθηση των παρενεργειών είναι απαραίτητη.
Στη χώρα μας είναι εγκεκριμένα και διαθέσιμα τα εμβόλια Pfizer-BioNTech, Moderna και AstraZeneca. Τα εμβόλια mRNA (Pfizer, Moderna) θεωρούνται πιο αποτελεσματικά για τις νεότερες παραλλαγές του ιού και συνιστώνται ιδιαίτερα για ευπαθείς ομάδες.
Το εθνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει βασικό εμβολιασμό και αναμνηστικές δόσεις ανά 6-12 μήνες για άτομα άνω των 60 ετών και ευπαθείς ομάδες. Οι αναμνηστικές δόσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη διατήρηση της ανοσίας.
Εκτός από τον εμβολιασμό, συνιστώνται:
Οι μάσκες αποτελούν βασικό μέσο προστασίας έναντι του κορονοϊού. Οι χειρουργικές μάσκες προστατεύουν τους άλλους από τα σταγονίδια που εκπέμπουμε, ενώ οι μάσκες FFP2 προσφέρουν ανώτερη προστασία τόσο στον χρήστη όσο και στο περιβάλλον του. Είναι απαραίτητες σε κλειστούς χώρους, μέσα μαζικής μεταφοράς και όταν δεν μπορεί να τηρηθεί απόσταση ασφαλείας.
Η συχνή απολύμανση των χεριών με αντισηπτικά που περιέχουν τουλάχιστον 70% αλκοόλη είναι κρίσιμη για την πρόληψη της μετάδοσης. Τα αντισηπτικά επιφανειών βοηθούν στην εξάλειψη του ιού από αντικείμενα και επιφάνειες που αγγίζουμε συχνά, όπως πόμολα, τηλέφωνα και πληκτρολόγια.
Τα μιας χρήσης γάντια προστατεύουν κατά τη φροντίδα ασθενών ή κατά τον καθαρισμό και την απολύμανση. Άλλα προστατευτικά μέσα όπως οι προστατευτικές ασπίδες προσώπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου έκθεσης.
Η παρακολούθηση της θερμοκρασίας σώματος και των επιπέδων οξυγόνου στο αίμα είναι σημαντική για την έγκαιρη ανίχνευση συμπτωμάτων COVID-19. Τα οξύμετρα δείχνουν τον κορεσμό οξυγόνου, ενώ τα ψηφιακά θερμόμετρα παρέχουν ακριβείς μετρήσεις θερμοκρασίας.
Ειδικά απορρυπαντικά και απολυμαντικά για επιφάνειες, ρούχα και χώρους διαβίωσης συμβάλλουν στη διατήρηση ενός καθαρού και ασφαλούς περιβάλλοντος στο σπίτι, ειδικά όταν υπάρχει ασθενής με COVID-19.
Ο ασθενής πρέπει να παραμένει σε ξεχωριστό δωμάτιο με καλό εξαερισμό και να χρησιμοποιεί ξεχωριστό μπάνιο εάν είναι δυνατόν. Όσοι φροντίζουν τον ασθενή πρέπει να φορούν μάσκα, να πλένουν συχνά τα χέρια τους και να διατηρούν απόσταση όταν είναι εφικτό. Τα προσωπικά αντικείμενα και τα σκεύη φαγητού δεν πρέπει να μοιράζονται.
Η σωστή διατροφή ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και επιταχύνει την ανάρρωση. Συνιστάται η κατανάλωση:
Επιδιώξτε άμεση ιατρική βοήθεια αν παρουσιαστούν σοβαρά συμπτώματα όπως δυσκολία στην αναπνοή, πόνος ή πίεση στο στήθος, σύγχυση, επίμονος πυρετός άνω των 38.5°C, ή κορεσμός οξυγόνου κάτω από 95%. Οι ευπαθείς ομάδες (άνω των 65 ετών, άτομα με χρόνια νοσήματα) χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
Ορισμένα άτομα μπορεί να βιώσουν μακροχρόνια συμπτώματα (Long COVID) όπως κόπωση, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, προβλήματα μνήμης ή διαταραχές του ύπνου. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν εβδομάδες ή μήνες και απαιτούν ιατρική παρακολούθηση και σταδιακή επιστροφή στις δραστηριότητες.
Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες πρέπει να γίνεται σταδιακά. Ο ασθενής μπορεί να διακόψει την απομόνωση όταν έχει παραμείνει χωρίς πυρετό για 24 ώρες χωρίς αντιπυρετικά και όταν τα άλλα συμπτώματα βελτιώνονται, συνήθως μετά από 5-10 ημέρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Η νόσηση από COVID-19 μπορεί να προκαλέσει άγχος, κατάθλιψη και φόβο. Είναι σημαντικό να διατηρείτε επικοινωνία με αγαπημένα πρόσωπα, να ακολουθείτε έμπιστες πηγές πληροφόρησης και να αναζητάτε επαγγελματική βοήθεια εάν το άγχος επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Τεχνικές χαλάρωσης, διαλογισμός και ήπια άσκηση μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του στρες.
